Loskomen van het spel van planning en control

30 september 2017Professionaliteit

Adam Foss is een officier van justitie in Boston. Hij legt uit hoe de huidige werkwijze van het Amerikaanse rechtssysteem precies creëert wat hetzelfde systeem wil tegen gaan. De samenleving wordt er onveiliger en onbetaalbaar door, aldus Foss.

Foss is op een andere manier naar zijn eigen rol in het rechtssysteem gaan kijken. Hij komt met echte oplossingen voor vraagstukken zoals ze werkelijk zijn. Zoals ze werkelijk zijn, omdat Foss de vraagstukken vanuit een ander en breder waardenperspectief benaderd en aanvult met context.

Die context is niet bedoeld om situaties goed te praten maar om te laten zien dat naast het strafbare feit overal ook een hulpvraag bestond. En al die hulpvragen met werkelijke problemen worden nooit allemaal opgelost door alleen klakkeloos de regels en de wetten van het rechtssysteem te volgen en uit te voeren.

Voor iedere verschillende situatie vond Foss een passende oplossing waardoor de samenleving als geheel er volgens hem veel beter vanaf is.

De vraag hierbij is niet of het systeem goed of fout is. In het systeem zitten talloze weldoordachte opvattingen die veel meer gewicht hebben dan de mening van één officier. 

Maar waar het wel om gaat is de vraag waar het denkproces start? Waar start het denken op zoek naar ‘de oplossing’? Wordt de situatie bijna direct, zonder er verder bij na te denken en te kijken, in het spel van het rechtssysteem getrokken en ligt in dit spel vervolgens de kant-en-klare oplossing klaar?

Of start het denken vanuit een breder waardenperspectief? Start het denken bij de werkelijke situatie van die ene mens inclusief de context en zijn of haar bijbehorende hulpvragen? En wordt daarna vervolgens óók gekeken welke betekenis er vanuit het rechtssysteem aan kan worden toegevoegd met het oog op de bedoeling van het systeem: een veilige en betaalbare samenleving?


Loskomen van het spel van planning en control

In veel organisaties wordt ‘de uitvoering van het beleid en de begroting’ als het spel der spellen gezien. 

In dit spel hebben we heel veel kant-en-klare oplossingen en (control)systemen voorhanden om de uitvoering van het beleid en de begroting tot een succes te maken: allerlei formats, (kostprijs)modellen, risicobeheermaatregelen, afspraken, werkwijzen, dashboards, resultaatkaarten en management- en budgetrapportages met allerlei indicatoren en normen.  

De generaal in het spel van de uitvoering van de begroting is wel de planning en control cyclus. Deze moet oppassen voor allerlei spionnen en bommen die hem belemmeren de vlag te pakken. Maar iedere keer weet de generaal het spel weer uit te spelen. Alle planning en control producten zijn weer af, de cijfers zijn weer kloppend en de accountant heeft zijn goedkeurende verklaring gegeven.

Maar toch bekruipt mij steeds weer het gevoel van wie heeft er nu eigenlijk gewonnen? Wie is er nou echt blij en in hoeverre is er vreugde voor iedereen in het grotere geheel?


Anders vasthouden 

Foss maakt in zijn TED-talk (zie onderaan de blog) duidelijk dat het rechtssysteem in het grotere geheel precies dat creëert wat ze zelf tegen wilt gaan.  

Dit roept een heleboel vragen bij mij op.

Geldt dit ook voor ons als controllers? Zitten wij niet gevangen in het spel van de planning en control cyclus? Is die cyclus niet een illusie van beheersbaarheid en een doel op zich geworden? Raken we daardoor eigenlijk steeds meer ‘out-of-control’? Meer ‘out-of-control’ door onvoldoende aan te sluiten bij de werkelijke situatie in het hier en nu van die ene mens of die ene (control)situatie? En tegelijkertijd ook meer ‘out-of-control’ door onvoldoende bij te dragen aan de grotere (maatschappelijke) opgave van de organisatie als geheel?

Moeten wij, net als Adam Foss, ons denken ook niet vanuit een breder waardenperspectief op het geheel starten om zo los te komen van het spel van planning en control waardoor iedereen in de maatschappij uiteindelijk winnaar en vreugdevol is?  


TED-talk, Adam Foss

De visie van een officier van justitie op een beter rechtssysteem’ (16 min).


Inspiratiebron Wouter Hart, Anders Vasthouden

Deze blog is geïnspireerd door het nieuwe boek van Wouter Hart ’Anders Vasthouden’. Wouter beschrijft 9 sleutels die ons kunnen helpen de paradigmashift en de omslag in het denken te maken. Daarmee kunnen we de slag maken van het werken vanuit het systeem naar het werken vanuit de bedoeling.

Bestel ‘m hier

PPenP Nieuwsbrief:

Schrijf je  hier  in op de maandelijkse nieuwsbrief.

Je ontvangt dan GRATIS het verzamel E-Book van al mijn gastblogs voor FM.nl (financieel-management.nl) ‘Herdefiniëring van Control

Met hierin de volgende blogs;

·         Passie voor Finance, vertel het volledige en ware verhaal!

·         5 tips voor meer verbinding tussen Business & Finance.

·         Business Partnering: De 5 marketing P's van de financiële functie.

·         Plan Do CONNECT! Act: Business Controller als Business Connector. 

·         5 manieren om de bestaande toestand uit te dagen. 

·         Van Cijfers naar Waarden: Een zoektocht in de nieuwe realiteit voor Finance.

·         CFO Day 2015 – deel 1: Wat kunnen organisaties leren van levenscoach, Michael Pylarcyck en een financial innovator?

·         CFO Day 2015 – deel 2: Wat kunnen organisaties leren van Commandant Korps Commandotroepen, Jan Swillens?

·         Wat kunnen organisaties leren van topschaatser Erben Wennemars?

·         Seminar - Empowerment met Soft Controls – van Controle naar Vertrouwen bij de HTM.

·         Congres Finance Transformatie: Welke 4 doorbraken kunnen vanuit Finance gerealiseerd worden om van een ‘Verdraaide Olietanker’ te transformeren in een ‘Exponentiële Speedboot’? 

1 reacties

Wim Nusselder

2017-10-04T07:07:56+0200

Wat jij als vragen benoemd heb ik geprobeerd te beantwoorden in mijn concept-artikel "Vertrouwen in een complexe wereld" (https://nl.linkedin.com/pulse/vertrouwen-een-complexe-wereld-wim-nusselder), een vervolg op het in augustus in TPC gepubliceerde "Beperk beheersing, bouw vertrouwen" (https://nl.linkedin.com/pulse/beperk-beheersing-bouw-vertrouwen-wim-nusselder). Op 16/11 bouw ik dat verder in (de presentatie van) een paper tijdens de lustrumconferentie "Control and Order" van de CPC-opleiding aan de VU.

Nieuwe reactie