Video Assistent Referee (VAR) is mooi voorbeeld van doorgeslagen beheerskramp en controledrift

11 december 2018Professionaliteit

Het begint met alle goede bedoelingen, maar dan slaat het door en is het ineens niet meer de bedoeling.

Als sinds het WK voetbal loop ik met de vraag rond of de VAR niet een mooi voorbeeld van doorgeslagen beheerskramp en controledrift is? In deze blog geef ik antwoord op mijn eigen vraag. Ik ontrafel deze gevoelige materie stap voor stap vanuit mijn eigen innerlijke kijk op het grotere geheel.

Wat is de bedoeling van de Video Assistent Referee (VAR)?

Ik omschrijf de bedoeling van de VAR als volgt: De VAR moet bijdragen aan een gelijke, consequente en onpartijdige behandeling van iedere spelsituatie. Iedere vorm van willekeurig en partijdig toepassen en uitleggen van de spelregels moet voorkomen worden.

De VAR heeft dus de goede bedoeling in zich om de uitvoering van het voetbalspelletje op het veld eerlijker en rechtvaardiger te maken.

Een grote waarde in mijzelf als het gaat om eerlijkheid en rechtvaardigheid is gelijkwaardigheid. Het gaat mij hier om de spreekwoordelijke ‘gelijke monniken gelijke kappen’: gelijke spelsituaties verdienen mijn inziens een gelijke behandeling. Dat maakt het voor mij eerlijk en rechtvaardig.

 

Alleen vertrouwen op het menselijke oordeel is niet genoeg gebleken

Het kunnen vertrouwen in alleen het menselijke oordeel van 4 paar ogen (1x scheidsrechter, 2x grensrechter, 1x vierde man) langs het veld is niet voldoende gebleken als het gaat om gelijke monniken gelijke kappen. Niet voldoende omdat er een aantal uitzonderlijke maar overduidelijke direct en indirect doelpuntbepalende momenten zijn geweest die het rechtvaardigheidsgevoel van een eerlijk voetbalspelletje wezenlijk aangetast hebben.

Dit zijn van die spelmomenten waarbij je bij jezelf denkt: hoe kan dit in hemelsnaam waar zijn? Dit is zo overduidelijk, hoe kan het zijn dat dit niet gezien is? Dit is echt een menselijke flater.

Om dit soort flater momenten te kunnen ‘controllen’ hebben ‘we’ in onze regeldrift om oneerlijk en onrechtvaardig spel tegen te gaan een aantal extra beheersmaatregelen genomen.

Extra beheersmaatregel 1 – strafschopgebied-grensrechters

In eerste instantie hebben we getracht 2 paar extra ogen bij de strafschopgebieden te plaatsen. Als extra check omdat in het strafschopgebied nou eenmaal veel gebeurd in een kleine ruimte.

Maar ook met de inzet van 2 paar extra ogen bij de strafschopgebieden is gebleken dat we nog niet volledig ‘in control’ zijn. Er blijven zich uitzonderlijke excessen voordoen die het rechtvaardigheidsgevoel van het voetbalspelletje niet ten goede komen.

Het ‘Lampard-moment’

Denk als direct doelpuntbepalend moment bijvoorbeeld aan de gelijkmakende goal van Frank Lampard tijdens de wedstrijd Duitsland – Engeland tijdens WK voetbal 2010. De bal is wel een halve meter over de doellijn maar stuit terug het veld in. Het ontgaat de scheids- en grensrechters dat de bal ruim achter de doellijn is geweest. Dit moment is niet voor meerdere uitleg vatbaar. Een menselijke flater. In plaats van 2-2 blijft het 2-1 voor Duitsland. Onrechtvaardig en oneerlijk. Het momentum van de wedstrijd krijgt niet te kans om zich om te draaien.

Waarschijnlijk had de strafschopgebied-grensrechter (als deze er had gestaan) wel gezien dat de bal over de lijn was, maar toch was het ‘Lampard-moment’ aanleiding om een tandje op te schakelen in onze controledrift. Want twee jaar later in 2012 introduceerde wij weer een extra beheersmaatregel om het spelletje eerlijker en rechtvaardiger te maken: de doellijntechnologie.
 

Extra beheersmaatregel 2 – Doellijntechnologie

Doellijntechnologie is een peperduur hulpmiddel gebaseerd op de zgn. Hawk-Eye technologie dat ook gebruikt wordt in het tennis. Deze technologie met vele speciale camera's helpt de scheidsrechter om te bepalen of de bal tijdens het spel helemaal over de doellijn ging. Met andere woorden het beslist direct over een doelpuntbepalend moment. Het is een doelpunt is of niet. De bal is wel of niet over de doellijn. Dit is niet voor meerdere uitleg vatbaar. Met de komst van doellijntechnologie kunnen we de ‘Lampard-momenten’ in het vervolg de baas zijn en ‘in control’ houden.

Onbedoelde bijvangst

De doellijntechnologie is bedoeld om uitzonderlijke excessen zoals de ‘Lampard-goal’ tegen te gaan. Maar wat je misschien niet van te voren had kunnen bedenken is dat de doellijntechnologie ook een in mijn ogen onbedoelde bijvangst kan hebben. Denk als voorbeeld aan de wedstrijd Feyenoord – PSV (seizoen 2016-2017). Jan-Arie van der Heijden ziet zijn kopbal op de lijn gestopt worden door PSV-doelman Jeroen Zoet. Feyenoord claimt tevergeefs een goal: het horloge van scheidsrechter Bas Nijhuis (waarop doellijntechnologie zichtbaar is) geeft geen doelpunt aan. Maar bij het opstaan rolt Zoet de bal echter naar achter en daarbij passeert de bal alsnog de doellijn. Op dat moment gaat het horloge van Nijhuis wel af en is het doelpunt daar. 2-1 voor Feyenoord. Een paar maanden later wordt Feyenoord met één punt voorsprong op Ajax kampioen van Nederland.

Zonder doellijntechnologie had het zeer waarschijnlijk niemand opgevallen dat de bal over de doellijn is gegaan en was het moment niet zo veel besproken geweest. Maar eerlijk is eerlijk. De (voetbal)spelregel is dat als de bal helemaal over de doellijn is het een doelpunt is. Hier is feitelijk geen discussie mogelijk of het nou wel of geen doelpunt was. Dit moment is niet voor meerdere uitleg vatbaar, maar toch zie ik dit moment als onbedoelde bijvangst.

Maar ook met de inzet van doellijntechnologie zijn we nog steeds niet volledig ‘in control’. Want er blijken zich ook nog uitzonderlijke en overduidelijke indirect doelpuntbepalende momenten voor te doen die ook niet voor meerdere uitleg vatbaar zijn. Ook bij deze momenten kan het voorkomen dat de menselijke ogen van de scheids- en grensrechters het moment missen en niet zien. En ook deze momenten moeten we ‘controllen’.

Het ‘Henry-moment’

Denk als indirect doelpuntbepalend moment bijvoorbeeld aan de play off kwalificatiewedstrijd Frankrijk - Ierland. Het staat na een 0-1 overwinning voor Frankrijk in Dublin nu 0-1 voor Ierland in Parijs. Een verlenging volgt. In die verlenging krijgt Thierry Henry de bal in het strafschopgebied van Ierland aangespeeld, maar maakt daarbij overduidelijk hands. Dit is niet voor meerdere uitleg vatbaar. De handsbal ontgaat de scheids- en grensrechters volledig. Een menselijke flater. Henry weet met hulp van zijn hand de bal voor de goal te krijgen en William Galles maakt 1-1. Onrechtvaardig en oneerlijk. Frankrijk gaat door deze 1-1 naar het WK en Ierland blijft thuis.

Waarschijnlijk had de strafschopgebied-grensrechter (als deze er had gestaan) wel de handsbal gezien, maar toch was onder andere het ‘Henry-moment’ aanleiding om weer een tandje op te schakelen in onze controledrift. Want we zullen en moeten dat voetbalspelletje toch conform onze bedoeling eerlijk en rechtvaardig maken. Daarom schakelen we weer een tandje bij en introduceren wij de zgn. Video Assistent Referee (VAR).

Extra beheersmaatregel 3 – Video Assistent Referee (VAR)

Naar mijn idee is de VAR ‘geboren’ met de bedoeling om de excessen en de menselijke flaters in het voetbal tegen te gaan. Het gaat er dan juist om die momenten eruit te halen die overduidelijk niet voor meerdere uitleg vatbaar zijn en niet door de arbitrage gezien is. Zoals oa. het Lampard- en Henry-moment.

Maar daarna gaat het mis en is het niet meer de bedoeling

Maar daarna gaat het in mijn ogen mis en slaan we door in onze bedoeling om het voetbal eerlijker en rechtvaardiger te maken en is het wat mij betreft niet meer de bedoeling.

Want met alle haviksogen van de VAR in een compleet ingerichte VAR control-room, waarmee je volgens mij ook het vliegtuigverkeer op Schiphol kunt regelen, zie je natuurlijk veel en veel meer op het veld gebeuren dan zonder VAR.

En dan doemen er ineens allemaal nieuwe vragen op. Er komt een geheel nieuwe wereld bij om ‘in control’ te houden. Het wordt nog moeilijker en complexer om mijn gelijke monniken gelijke kappen waarde waar te kunnen maken. Want wanneer mag de VAR wel of niet ingrijpen om het voetbalspelletje eerlijker en rechtvaardiger te maken? Niet dat de ene keer de VAR wel geraadpleegd wordt en de andere keer niet. En wanneer is een spelmoment te bestempelen als een exces en een menselijke flater of niet? En wat doe je met alle onbedoelde bijvangsten? Wat doe je met je die momenten die wél voor meerdere uitleg en interpretatie vatbaar zijn? Zelfs na het 10x terugkijken van alle beelden vanuit alle hoeken en standen?

Daarom hebben we een uitgebreid VAR-beleid moeten opstellen om bovenstaande vragen te kunnen beantwoorden. In dit VAR-beleid staat dat de VAR alleen mag helpen met oordelen over vier zgn. ‘direct-spelbepalende’ beslissingen en interpretaties: 1) doelpunten, 2) penalty's, 3) directe rode kaarten en 4) het bestraffen van de verkeerde persoon. En zo komen er met de komst van de VAR dus een hele batterij aan nieuwe (control)regels bij om ook de nieuwe wereld van de VAR ‘in control’ te houden.

1) Doelpunten

De VAR geeft aan of er zaken voorafgaand aan de goal zijn voorgevallen, waardoor een goal zou kunnen worden afgekeurd. De scheidsrechter zal dit zelf beoordelen via het scherm aan de zijlijn.

Een buitenspelsignaal zal door de scheidsrechter automatisch worden overgenomen van de VAR, omdat hij beschikt over alle meetapparatuur om dit vast te stellen.

Maar ook hier kan de VAR zitten slapen en kunnen er nog steeds menselijke flaters geslagen worden. Want het kan voorkomen dat het bijvoorbeeld wel buitenspel is, dit op de ‘normale’ televisiebeelden goed te zien is, maar dat de VAR met zijn gehele control-room toch niet ingrijpt. Getuige de goal van Heracles (4-2) tegen ‘mijn’ ADO notabene. Trainer Groenendijk (en ik ????) zijn furieus. Waarschijnlijk net zo furieus als de Engelsen (tegen Duitsland) en de Ieren (tegen Frankrijk).

2) Wel of geen penalty

Wanneer de VAR reden heeft om te twijfelen aan het wel of niet geven van een strafschop, zal hij de scheidsrechter naar de kant roepen.

3) Rode kaarten

Mist de scheidsrechter een incident, maar heeft de VAR een moment waargenomen dat misschien een rode kaart verdient, dan heeft deze het recht in te grijpen. Dit kan ook wanneer het de VAR minuten later pas opvalt.

Ook hier kan zo’n rode kaart moment voor meerdere uitleg vatbaar zijn. Denk aan de wel of niet rode kaart voor Christiano Ronaldo in de wedstrijd Portugal – Spanje op het WK in Rusland. De meeste fans van Ronaldo zullen waarschijnlijk zeggen dat een gele kaart oké is. De Ronaldo haters begrijpen er niks van en willen rood zien.

4) Persoonsverwisseling

De VAR grijpt ook in bij het bestraffen van de verkeerde speler. Wanneer de scheidsrechter twijfelt welke speler met geel of rood bestraft dient te worden, zal de VAR hem assisteren.

Maar daarna gaat het mis en is het niet meer de bedoeling

Zoals ik eerder schreef. Op dit moment vind ik dat de VAR de plank mis slaat en dat het door onze eigen beheerskramp en controledrift niet meer de bedoeling is. Ik noem een aantal redenen:

-De VAR is onrechtvaardig als het gaat om de zgn. niet-spelbepalende momenten die even later wel doelpuntbepalend blijken te zijn.

-De VAR draagt niet bij aan de vermakelijkheid van het voetbal spel.

-De VAR wordt door verschillende voetbalinstanties verschillend gebruikt.

-Er treed ongelijkheid op als je per wedstrijd verschillend omgaat met het aantal camera’s dat langs de velden staat.

-De VAR kan de scheids- en grensrechters in het veld een beetje in slaap sussen, waardoor het risico toeneemt dat zij minder scherp fluiten. 


1) Onrechtvaardigheidsgevoel bij niet-spelbepalende momenten

Het VAR-beleid doet bij mij in ieder geval weer iets met mijn rechtvaardigheidsgevoel. Want over zgn. 'niet-spelbepalende' beslissingen mag de VAR conform het beleid dus niet oordelen. Zo wordt niet ingegrepen bij corners, inworpen, schwalbes, acties buiten het strafschopgebied etc.

Maar wat als een zgn. ‘niet-spelbepalend’ moment toch de directe inleiding blijkt te zijn van een doelpunt? Is dit, met de VAR op de achtergrond, dan wel rechtvaardig en eerlijk? En tot hoever ga je dan terug in het spel?

Iedereen herinnert zich de WK-finale van 2010, toen Andres Iniesta scoorde uit de aanval nadat scheidsrechter Howard Webb geen corner gaf aan Wesley Sneijder, die zijn vrije trap via de Spaanse muur achter zag gaan.

Onlangs werd Red Bull Salzburg in de halve finale van de Europa League uitgeschakeld door Olympique Marseille na een onterecht gegeven corner in de verlenging.

Kroatië kreeg in de WK finale van 2018 tegen Frankrijk twee goals tegen. Aan de eerste goal ging een duidelijke schwalbe van Antoinne Griezzman vooraf. De VAR mocht hiertoe conform het beleid niet ingrijpen. Bij de tweede goal greep de VAR juist wel in. Het betrof een heel discutabele handsbal met een voor meerdere uitleg vatbare penalty.

2) Minder vermakelijk

Op de televisie is het VAR beleid misschien nog net te volgen, maar voor de spelers, trainers en vooral supporters in het voetbalstadion is het voetbalspelletje er mijn inziens niet vermakelijker op geworden.

Naast het feit dat het spel vaker stil ligt kan ik me als voorbeeld ook een moment herinneren in de wedstrijd VVV-Ajax. Twee vrienden zitten op de tribune. De een als VVV-supporter en de ander als Ajax-supporter. VVV scoort de 1-0 en de VVV-supporter juicht en springt op. Yes, 1-0. Maar hij had even geen rekening gehouden met de VAR. Het haviksoog constateert een kleine onrechtmatigheid wegens vermeend shirtje trekken. Een bijvangst situatie die voor meerdere uitleg vatbaar is. De scheids keurt de goal bij nader inzien toch af. Reden genoeg voor de Ajax-supporter om terug te juichen.

3) Verschillend VAR gebruik door de voetbalinstanties

Verschillende voetbalinstanties hebben ieder hun eigen beleid van wanneer zij de VAR wel of niet willen inzetten.

Dit jaar (seizoen 2018-2019) maakt de KNVB in de Nederlandse eredivisie competitie wel gebruik van de VAR. Maar de UEFA vindt het gebruik van de VAR in het miljoenenbal van de poule-fase van Champions League weer niet nodig.

PSV kan daar meer over vertellen. In de Champions League wedstrijd thuis tegen Inter Milaan maakt de keeper van Inter overduidelijk hands buiten zijn strafschopgebied. Een niet voor meerdere uitleg vatbaar spelmoment. Dat is conform de spelregels een rode kaart. De scheidsrechter geeft echter geel en er is geen VAR om hem te corrigeren. Was dit in een Nederlandse competitie wedstrijd gebeurt dan was er wel een VAR geweest en had de keeper zeer waarschijnlijk wel de rode kaart gepresenteerd gekregen.

4)  ongelijkheid als het gaat om het aantal camera’s langs het veld

De FIFA is ook fan de van de VAR. Want tijdens het WK voetbal 2018 in Rusland staan er bij iedere wedstrijd evenveel camera’s (12 stuks) rond te velden. Zo zie je bij iedere wedstrijd met de VAR evenveel zou je zeggen.

De KNVB denkt daar weer anders over en vindt dat het aantal camera’s langs de Nederlandse velden er niet toe doet. Zo kan het dus zijn dan FOX sports het aantal camera’s bepaald dat langs velden staat. De ene wedstrijd moet het doen met 6 camera’s en de andere wedstrijden, met voornamelijk de topclubs, doen het steeds met 10 camera’s.

Je kan beredeneren dat hier een ongelijkheid in zit waarbij de topclubs net iets meer gelijk worden behandeld dan de kleinere clubs.
 

5)  De VAR kan de scheids- en grensrechters in het veld in slaap sussen

In mijn ogen kunnen de dienstdoende scheids- en grensrechters in het veld minder scherp gaan fluiten, omdat zij weten dat er altijd nog een VAR is die ze kunnen volgen. Hierdoor worden zij een beetje in slaap gesust en is er een risico dat ze minder adequaat op spelsituaties inspelen.


Het wordt tijd dat ik mijn maakbaarheidsgedachte doorprik

Als ik alle bovenstaande teksten vanaf het kopje ‘extra beheersmaatregel 3’ terug lees dan merk ik dat ik steeds meer en meer verzandt in allerlei voorbeelden en speelmomenten. Er is inderdaad een heel nieuwe (VAR) wereld bijgekomen om ‘in control’ te houden.

Ik besef dat hoe dieper ik de materie in ga ik steeds meer ‘gedoe’ tegenkom ten aanzien van mijn waarde van gelijke monniken gelijke kappen. We (niet alleen ik vermoed ik) proberen het gelijkheidsdenken krampachtig met beleid te beheersen alsof de gelijke monniken gelijke kappen waarde maakbaar is en daadwerkelijk overal op het voetbalveld te realiseren is.

Het is tijd om mijn planning en control maakbaarheidsgedachte door te prikken. Ik moet accepteren dat mijn waarde van gelijke monniken en gelijke kappen niet maakbaar is.

Als ik die maakbaarheids-gedachte bij mijzelf doorprik dan ontstaat er ineens een heleboel ruimte om anders naar planning & control en beheersing te kijken. Als je accepteert dat planning en control (vanuit de systeemwereld van beleid en regelgeving) in deze context een illusie is dan kom je er ook achter dat de beheerskramp en de controledrift vooral in onszelf zit. Wij slaan zelf door. Wij creëren heel die VAR wereld zelf. We maken elkaar helemaal gek in onze drang om het voetbalspelletje eerlijker en rechtvaardiger te maken. En waar houdt het op?

Maakbaarheid is een vorm van zelfoverschatting of een verslaving aan controle”

 

Terugschakelen naar de magie van de menselijke eenvoud

Met het besef dat het in onszelf zit kunnen we ook de keus maken om qua control en beheersing terug te schakelen naar de magie van de menselijke eenvoud.

Want wat zou er gebeuren als we terugschakelen naar bijvoorbeeld het 4 of 6 ogen-principe? Dat we alleen een beroep doen op onze menselijke capaciteiten en dan óók accepteren dat de waarde van gelijke monniken gelijke kappen nog steeds niet maakbaar is op het voetbalveld.

Accepteer het menselijke deskundige oordeel dat passend is op jouw eigen (voetbal)spelsituatie. Kijk niet teveel naar anderen. Houd het bij jezelf. Ga niet vergelijken met anderen en de vraag stellen of het wel of niet eerlijk/rechtvaardig is wat je overkomt. Zoals gezegd, vertrouw op het menselijke en deskundige oordeel van de scheids- en grensrechters. Het is daarbij een meesterkunst om onrecht en oneerlijkheid te accepteren. Maar zie in dat dit een betere optie is dan krampachtig alles vanuit de systeemwereld met regels en beleid te willen ‘planning en controllen’.

Gebruik de VAR verder conform de bedoeling. Gebruik ‘m alléén om de échte uitzonderlijke excessen en de échte menselijke flaters eruit te halen. Gebruik alleen de ‘normale’ televisiebeelden en heb geen (haviks)oog meer voor alle andere bijvangsten. Want die passen niet in de bedoeling ervan.

Geef anders het VAR eigenaarschap terug aan de voetbalclubs op het veld. Want misschien komt het onrechtvaardigheidsgevoel ook wel doordat het VAR beleid zo hiërarchisch van buitenaf wordt opgelegd. Als club heb je er geen enkele invloed op een gelijkwaardig gebruik van de VAR. Geef ‘de macht’ van het wel of niet ingrijpen van de VAR in de handen van de spelers en trainers van de clubs zelf. Dan zijn zij hierin zelfsturend en kunnen ze ook niet naar anderen wijzen. Zij mogen (net als in het tennis en hockey) zelf bepalen wanneer zij de VAR willen inschakelen. Voor iedere spelsituatie wel te verstaan, niet alleen die vier spelsituaties uit het huidige staande VAR-beleid.

Deze magie van de (menselijke) eenvoud geeft mij in ieder geval meer gemak en minder gedoe. Meer overzicht en minder prikkels. Meer rust en minder stress. Bij de magie van de eenvoud gaat het om meer menselijk ‘zijn’ en minder beleids- en beheersmatig doen.

Less is More.
 

Ont-regeling en innerlijk doorprikken maakbaarheidsgedachte ook toepassen op andere doorgeslagen beheerskrampen en controledriften in onze maatschappij.

Dit is mijn ontrafeling van beheerskramp en controledrift toegepast vanuit mijn innerlijke kijk op de Video Assistent Referee (VAR).

Maar zo kan deze ontrafeling volgens mij ook toegepast worden op allerlei andere doorgeslagen beheerskrampen en controledriften in onze maatschappij.

Ontrafel deze materie ook stap voor stap en kijk of het lukt om hier ook de illusie van control in te zien en de maakbaarheidsgedachte van planning en control innerlijk door te prikken.

Het zit in onszelf. We moeten anders kijken, anders denken om het vervolgens anders te doen. Ont-regel en schakel terug naar de magie van de (menselijke) eenvoud. Ik geloof dat iedereen (niet alleen ik) daar blijer en vreugdevoller van wordt.


Masterclass Reinventing Control

Klik hier voor de Masterclass Reinventing Control.

Op weg naar een nieuw vreugdevol tijdperk voor iedereen!
 

Download gratis blogbundel – reinventing control

Klik hier om de blogbundel Reinventing Control te downloaden.

 

 Nieuwsbrief

Schrijf je hier in op de maandelijkse nieuwsbrief.  

Je ontvangt dan GRATIS het al oudere verzamel E-Book van al mijn gastblogs voor FM.nl (financieel-management.nl) ‘Herdefiniëring van Control” plus mijn persoonlijle e-book ‘Vreugde. Vreugde voor iedereen’.

0 reacties

Nieuwe reactie