Wat kun jij betekenen voor een vreugdevollere samenleving voor iedereen?

27 februari 2017Passie

Het zijn spannende tijden voor de mensheid en onze democratie lijkt in nood te zijn.

Democratie vraagt om een gevoel van saamhorigheid en solidariteit. Democratie vraagt om een optimistische mindset die uitgaat van vertrouwen en met het oog op kansen.

Tegelijkertijd vraagt democratie ook om niet geheel blind te zijn voor de bezorgdheid, boosheid en onvrede van diegenen met een pessimistische kijk op ‘de waarheid’.

Wat kun jij betekenen voor een vreugdevollere samenleving voor iedereen?


Onderling Vertrouwen, Empathie en Dialoog = sociaal contract

De waarheid heeft het zwaar. Stemmen gaat vanuit de onderbuik en niet vanuit het verstand. Feiten maken geen indruk meer en daarom is onze democratie in nood. Dat kan en moet anders”.

Dit is de introductie van Matthijs van Nieuwkerk voor econome Barbara Baarsma die in DWDD een passie speech geeft over het zgn. sociale contract.  

‘Feiten maken geen indruk meer’, ‘de waarheid heeft het zwaar’ en het verschil tussen de optimist en de pessimist doen mij denken aan het o zo oude verhaal van het glas dat half vol is. Of is het glas nou half leeg?

Wat is hier nou het feit? Wat is hier nou waar? Half vol of half leeg?  

Het is allebei waar lijkt mij.

Ga elkaar nou niet ‘de waarheid’ vertellen en ga nou niet ieder je gelijk willen halen, want dan komt onze democratie volgens mij pas echt in nood. Dat breekt de onderlinge band alleen maar af en vergroot de kloof.

De een heeft die mening en dat is voor hem ‘waar’ en de ander heeft een andere mening en dat is voor hem weer ‘waar’. Probeer je in te leven in die ander en werkelijk te snappen waarom hij of zij die mening heeft en waarom dat ‘de waarheid’ is.

We zullen moeten leren om om te kunnen gaan met meerdere waarheden. We zullen, zoals dat zo mooi heet, empathie moeten hebben voor die ander. We zullen de kunde moeten ontwikkelen om zich in te leven in de situatie en gevoelens van de ander.

Nu is dit met het plaatje van de vissen hierboven wel eenvoudig om te doen. En of dit nu een zes of een negen is ook. Dat lukt nog wel.

Maar probeer dat eens met voor- en tegenstanders van Zwarte Piet. Of met mensen die spreken over vluchtelingen tegenover terroristen.  Of over corrupte zelf verrijkende zakkenvullers tegenover gepassioneerde politici en bestuurders.

Dan wordt het lastiger om je werkelijk in te leven in die ander. Werkelijk inleven kan alleen vanuit onderling vertrouwen met dialoog. Niet vanuit wantouwen en debat.

Wat zou het toch mooi zijn als debatten ware en échte dialogen zouden worden. Dat het niet meer gaat om winnen en verliezen, maar dat het gaat om allebei winnen en samen dichter bij elkaar komen. Dat de politiek ons in DWDD laat zien hoe onderling vertrouwen, empathie en dialoog er uit ziet in plaats het oude  lagerhuis debat. Dat de politiek hierin het goede voorbeeld geeft. Of andersom. Dat wij, het volk, het goede voorbeeld aan de politiek geven.

Dit is volgens mij waar in het zgn. sociale contract waar Barbara Baarsma over spreekt naar toe moet. Alleen dan bereiken we die vreugdevollere samenleving voor iedereen.


Barbara Baarsma en het ‘sociale contract’ 

Stel je eens voor. 

Een land waar de allergelukkigste kinderen ter wereld wonen en waar de volwassen op de 7de plek staan.

Een land waar de mensen gemiddeld heel rijk zijn en waar het verschil tussen de lagere en hogere inkomens beperkt is ten opzichte van andere landen.

Een land waar de zorg de beste van Europa is.

Een land waar de werkloosheid de op één na laagste van de EU is.

Een land waar het aandeel ouderen dat leeft in armoede het laagst ter wereld is.

Stel je eens voor.

Een land dat qua oppervlakte het 134e land ter wereld is en qua inwoners het 64e.

Een land dat de 18e grootste economie is. Een land met een klein binnenland dat als 8e exporteur ter wereld zijn geld verdient in het veel grotere buitenland.

Stel je eens voor.

Dat land bestaat. Dat land is Nederland.

Steeds staan wij hoog in dit soort ranglijstjes met geluk makende dingen.

En ja, ik weet, er zijn ook lijstjes waar Nederland nog niet goed genoeg op scoort.

En ja, niet iedereen zal herkennen in deze lijstjes die uitgaan van een gemiddeld beeld. Ik weet dat de feiten die deze lijstjes ondersteunen niet iedereen kunnen overtuigen.

Maar laten we dat toch eens proberen met z’n allen. Laten we kijken naar het vele dat goed gaat in plaats van te focussen op wat nog niet goed genoeg gaat of zelfs slecht is. Vier opmerkingen;

-         de crisis is voorbij, zeggen ze, maar niet voor ons.

-         ik denk niet dat de politiek weet wat er aan de hand is.

-         dat er in zo’n rijk land nog voedselbanken zijn.

-         je krijgt zo weinig geld, je gaat nog net niet dood van de honger.

Begrijp me niet verkeerd. Ik ben niet blind voor de bezorgdheid, bokkigheid en zelfs boosheid die uit al bovenstaande opmerkingen spreekt. En ik vind dat we die heel serieus moeten nemen.

Tegelijk ben ik er van overtuigd dat deze opmerkingen maar een deel van het verhaal van Nederland vertellen. En juist dat deel krijgt buitensporig veel aandacht.

En dat snap ik ook wel. Kijk naar de ouderenzorg, de ongelijke kansen in het onderwijs en de langdurige armoede. Het kan en moet ook beter.

De Brexit, Trump en de opkomst van het Nationalisme in Europa dat zijn schokkende veranderingen. Maar verstandig is het niet om alles wat slecht gaat en om alles wat schokt zoveel aandacht te geven.

Drie redenen waarom we dat niet zouden moeten doen;

1.      door onvrede zo centraal te stellen wordt die onvrede alleen maar aangewakkerd.

2.      door tegenstellingen steeds te benoemen worden die tegenstellingen alleen maar bevestigd en groeit de kloof verder.

3.      door net te doen dat die toenemende onvrede niet te stoppen is verlammen we en verzuipen we onder die golf van onvrede.

Laten we ons ook realiseren dat het goed gaat in Nederland. Wie goed de geluk makende lijstjes gelezen heeft mist ons grootste bezit. En dat grootste bezit ligt aan de basis van al die topposities in die lijstjes.

Dat is onderling vertrouwen.

Ik noem dat ons ‘sociaal contract’

En wat bedoel ik daarmee?

Ik bedoel de geschreven, maar ook de ongeschreven afspraken die regelen hoe we met elkaar omgaan. Hoe we welvaart tussen groepen verdelen en wat we van elkaar verwachten. Het sociaal contract staat voor mij symbool voor de waarden die ons verbinden.

De A4-tjes van Trump (en Wilders) dat is geen sociaal contract. Het ware sociale contract komt door deze confrontatie - en zelfs middelvingerpolitiek onder druk te staan en drijft ons uit elkaar.

Politici die het gevoel van boosheid en wantrouwen en onvrede alleen maar aanwakkeren die scoren veel beter dan goed is voor ons allemaal.

Ik zeg niet dat we het niet over die gevoelens moeten hebben, dat moeten we juist wel.

Maar wat ik zeg is dat de oplossing die deze politici aandragen niet helpen om de dieperliggende oorzaken die achter de onvrede zit weg te nemen.

Grenzen sluiten.

Nieuwe technologie buiten de deur houden.

Het biedt geen oplossing.

Wat wel helpt is groepen die voordeel hebben bij open grenzen of bij nieuwe technologische ontwikkeling om die meer te laten delen met de rest.

Als je een willekeurige krant open slaat of een willekeurig TV-programma, misschien wel DWDD, dan zou je het misschien niet denken, want ja het klopt dat er geen touwtjes meer uit de brievenbus hebben hangen, maar toch is het onderlinge vertrouwen in Nederland heel hoog.

Nederland staat gemiddeld gezien na Denemarken en Noorwegen op de derde plek van de wereld in de vertrouwensgrafiek van de wereld.

Ik kan me voorstellen een sociaal contract dat klinkt hartikke vaag, maar economisch gezien is het keihard. Alle landen die hoog scoren in de vertrouwensgrafiek staan ook hoog qua hoogte van inkomen en de gelijke verdeling daarvan.

Weet dat het vertrouwen in Groot Brittannië en in de Verenigde Staten zo’n beetje op de helft van ons vertrouwen in Nederland ligt. Laten we dit in gedachten houden als we het over Trump of Brexit hebben.

En laten we in gedachten houden dat als we het over Le Pen in Frankrijk hebben dat het onderlinge vertrouwen bij de Fransen weer een stukje lager ligt dat in de UK en USA.

Ik weet, van vertrouwen kun je geen brood kopen er is meer nodig.

“We’re all in this together” 

Barack Obama: Democratie vraagt om een gevoel van solidariteit. Hoeveel we ook van elkaar verschillen we moeten het met elkaar doen. We staan met z’n allen aan de top of we gaan samen ten onder.

Obama sprak in zijn afscheidspeech heel terecht niet over rijk en arm, maar hij sprak over kans-rijk en kans-arm.

Kans-rijkdom betekent veel meer dan geld.

Het betekent dat je denkt in kansen en controle hebt over je eigen leven en je toekomst.

Het betekent dat je het zelfvertrouwen hebt om om te kunnen gaan met nieuwe technologische ontwikkelingen.

Kans-rijkdom draagt bij aan een optimistische blik en dat is een enorme investering en het fundament aan de voorkant van ons sociaal contract.

Kijk naar de verschillen die op Clinton en op Trump stemden. De grote onderscheidende factor was het vertrouwen dat de stemmers hadden in de economie en de stand van het land.

De mensen die vinden dat het met de economie en de stand van het land de goede kant op gaat, de mensen met een optimistische blik en uitgaan van vertrouwen stemden niet op Trump.

Mensen met een pessimistische vertrouwensblik stemden wel op Trump.

Hetzelfde geldt voor de Brexit.

Daarom is het zo hoopgevend dat het vertrouwen in de economie, maar ook ander soort vertrouwen in Nederland weer de positieve kant op gaat en stijgend is. En dat geldt niet allen voor de hoger opgeleiden maar dat geldt ook voor andere groepen.

Een sociaal contract.

Het is van ons allemaal.

We zijn er aan en door elkaar aan verbonden en dat maakt dat we er een beroep op kunnen doen voor onderwijs, voor veiligheid, voor inkomenssteun en voor zorg.

Maar het betekent ook dat elk van ons verantwoordelijk is om aan het sociaal contract bij te dragen. Dat geldt ook voor politici.

Heeft u een positief verhaal te vertellen? Wel graag onderbouwd met feiten, want die feiten vertellen een mooier verhaal dan de onvrede die nu, ook in de politieke arena, de boventoon voert.

Maar de politiek kan het niet alleen.

John F. Kennedy: In jullie handen beste mede-burgers, nog meer dan in de mijne, ligt het succes of het falen van de koers die we varen. Vraag niet wat kan het land voor mij betekenen, maar stel jezelf de vraag wat kan ik betekenen voor mijn land?

Diegene die aan de comfortabele en/of kans-rijke kant staan, omdat ze meer gezondheid, meer tijd, meer geld, meer talent hebben dan anderen. Die hebben een verantwoordelijkheid om hun hand uit te steken naar diegenen die dat kunnen gebruiken.

En diegenen die dat kunnen gebruiken hebben verder ook de verantwoordelijkheid om zelf echt iets te willen doen aan hun onvrede en om de dieperliggende oorzaken van hun pessimistische inslag nader te onderzoeken. Zij moeten die hand wel kunnen pakken.

Ik sta aan die comfortabele kant, dus het geldt ook voor mij. Ik moet mijn wijk- en werkkring uit om in de wereld van die ander te stappen.

Om de kennis die ik heb en de feiten die ik ken om te zetten in aansprekende verhalen.

Om te zorgen dat feiten niet als meningen worden afgedaan.

Om zelf te bewegen en om te weten wat die ander beweegt.

Wie dat probeert die ziet dat het samen veel beter kan. Dat is wat ik met dit verhaal wil zeggen. Juist nu tegenstellingen zo uitvergroot worden.

Laten we koesteren wat we hebben. Want dat is heel erg veel.

Wie de ruimte geeft aan de onderling vertrouwen, empathie, dialoog, feiten en niet iedere mening direct voor ‘de waarheid’ aan ziet zal zien dat de kloof overbrugbaar is.

Niemand is groter dan zijn of haar bijdrage aan de samenleving. Ik kan in dat opzicht ook nog groeien.

Maar dan heb ik nog één vraag:

Wat kan jij betekenen voor een vreugdevollere samenleving voor iedereen?


Nog meer passie speeches lezen? 

Klik op de tag ‘speech’ om meer te lezen in deze subcategorie. Lees onder andere speeches van Freek Vonk, Dominee Gremdaat,  Wubbo Ockels, Dolf Jansen, Peter Heerschop, Akwasi, Martin Luther King, Johnny de Mol en anderen.


PPenP Nieuwsbrief:

Meld je hier aan voor de maandelijkse nieuwsbrief met PPenP blogs en ontvang GRATIS mijn openhartige E book Vreugde! Vreugde voor Iedereen! plus het E book van mijn gastblogs ‘Herdefiniëring van Control”.

0 reacties

Nieuwe reactie