Zelfsturing en control

16 november 2017Professionaliteit

In steeds meer organisaties wordt gewerkt vanuit de concepten van zelforganisatie en zelfsturing. Met name in het onderwijs en de zorg bestaat het vertrouwen dat het meer ruimte geven aan professionals leidt tot een betere kwaliteit van dienstverlening. Hoe verhoudt control zicht tot deze uitgangspunten?

Ik ben aanwezig op het lustrum congres van het Zijlstra Center in Amsterdam. Een van de workshops gaat over zelfsturing en control. Dr. Mattheus Wassenaar neemt ons mee in de beweging van zelfsturing. Een beweging die momenteel met name in de zorgsector gaande is.

Waar moeten we aan denken als het gaat om zelfsturing?

 

In essentie gaat het om de overdracht van het eigenaarschap naar de professional. Dit in plaats van het ‘oude’ delegeren van een opdracht van leidinggevende naar medewerker.

Het initiatief tot actie komt niet meer vanuit het lijnmanagement maar vanuit het zelfsturende team zelf. Het primaire doel is niet meer het verbeteren en verhogen van de productiviteit, maar het verhogen van het werkplezier. Kwaliteit, zin- en betekenisgeving staan voorop en dat geeft voldoening. Productiviteit is daar dan een resultante van.

Het oude kader gaat in beginsel uit van een beperkend wantrouwen, terwijl bij zelfsturing het uitgangspunt uitnodigend vertrouwen is. De motivatie wordt niet meer ingegeven door het moeten, maar door het willen.

Tenslotte gaat het niet meer om het goed doen in de ogen van het lijnmanagement, maar gaat het bij zelfsturing veel meer om het goed doen in de ogen van klant, de patiënt, de leerling, de burgers etc.

Command en control maakt plaats voor vakmanschap, vertrouwen, verbinding en inspiratie, waarbij alle ruimte wordt geboden aan de professional.

Wat betekent dit voor de controller?

Bij het sturen op vertrouwen moet de control zich van dwingend naar ondersteunend bewegen en in een artikel van Verstegen en Wagensveld komen drie patronen naar voren als het gaat om het sturen op vertrouwen.

Patroon 1 – andere mindset

De angst moet verminderd worden en de hard controls moeten beperkt worden. Angst moet plaatsmaken voor vertrouwen in de medewerkers die vanuit zichzelf intrinsiek gemotiveerd zijn en zich altijd als team kunnen verantwoorden.

 

Patroon 2 – focus veel meer op de dagelijkse werk- en leefpraktijk

De control moet zich veel meer gaan richten op control vanuit visie. De zgn. communicatieve interactie is van groot belang om een sterke organisatiecultuur te krijgen. Er moet gebouwd worden aan een cultuur van (eigen) verantwoordelijkheid in plaats van aan een cultuur van volgzaamheid van het systeem.

 

Patroon 3 – focus op effectiviteit

De focus komt steeds meer te liggen op het beoogde effect. Wat willen we bereiken? En hebben we bereikt wat we hadden beoogd? Rechtmatigheid en efficiency doen er nog wel toe, maar lijken minder dominant te worden in de control.

 

Organisatie diagnose

Met de komst van zelfsturing kan er een nieuwe taak voor de controller ontstaan. De (nieuwe) controller kan ingeschakeld worden om de organisatie te diagnosticeren.

In hoeverre is de organisatie klaar voor zelfsturing?

-         Hoe staat het met de visie?

-         Wordt die visie door iedereen doorleefd en uitgeademd?

-         Vind regelmatig intervisie plaats om de visie steeds scherper te krijgen?

-         Hoe staat met het gevoel van eigenaarschap?

-         Zijn de medewerkers inderdaad vol met passie en intrinsiek gemotiveerd?

-         Zijn er voldoende leermomenten ingebouwd et cetera.

 

Als allerlaatste wordt de workshop afgesloten met een zgn. trage vraag:

Wordt de controller overbodig in een praktijk van zelfsturing en zelforganisatie?

 

PPenP Nieuwsbrief:

Schrijf je hier in op de maandelijkse nieuwsbrief.

 

Je ontvangt dan GRATIS het verzamel E-Book van al mijn gastblogs voor FM.nl (financieel-management.nl) ‘Herdefiniëring van Control

0 reacties

Nieuwe reactie